# Schijnzelfstandigheid

## Wat is schijnzelfstandigheid?

Een schijnzelfstandige is iemand die het statuut van zelfstandige aanneemt maar omwille van contractuele bepalingen en feitelijke omstandigheden eigenlijk een werknemer is. 

In deze gevallen zal de keuze van het statuut van zelfstandige te wijten zijn aan fiscale motieven, flexibiliteit voor de werkgever, het beperken van loonkosten, enz. 

Eén van de belangrijke kenmerken van een zelfstandige is dat je, zoals de naam het zegt, op *zelfstandige* basis presteert en niet onder gezag van je opdrachtgever werkt.

## Criteria

### Algemene criteria

De sociale inspectie zal op basis van een aantal criteria nagaan of je al dan niet een zelfstandige bent. 

Eén van de belangrijkste punten is het verrichten van het werk in ondergeschikt verband of waarbij de opdrachtgever (in werkelijkheid de werkgever) gezag uitoefent. Een aantal criteria zijn: 

1. De wil van de partijen.
2. De vrijheid om het werk zelf te organiseren.
3. De vrijheid om je werktijden te bepalen en te organiseren.
4. De uitoefening van gezag of controle.

### Risicosectoren & specifieke criteria

Bepaalde sectoren zijn gevoeliger voor (sociale) fraude: 

* Bouw
* Schoonmaak
* Bewaking & toezicht
* Personen- en goederenvervoer

Voor deze sectoren worden een aantal specifieke criteria toegepast om de aard van de samenwerking na te gaan:

* Gebrek aan financieel en economisch risico bij de verrichter

## Gevolgen & sancties

Zich op papier voordoen als zelfstandige wordt beschouwd als sociale fraude. De samenwerking zal geherkwalificeerd worden met de daarbij horende verhogingen en sancties.

### **Herkwalificatie samenwerking**

De overheid kan beslissen dat de samenwerking eigenlijk een arbeidsovereenkomst is. De gevolgen voor de opdrachtgever zijn:

* betaling van achterstallige RSZ-bijdragen
* regularisatie van loon, vakantiegeld en andere voordelen
* impact op arbeidsrechtelijke verplichtingen (opzeg, feestdagen, …)

### **Boetes & administratieve sancties**

Voor werkgevers/opdrachtgevers kunnen de sancties oplopen:

* administratieve geldboetes
* strafrechtelijke sancties bij fraude
* intresten op achterstallige bedragen

### **Terugbetaling van sociale rechten**

De zelfstandige kan in de problemen komen met:

* sociale bijdragen
* sociale uitkeringen (ziekte, moederschapsverlof, pensioen…)
* fiscale gevolgen bij onterecht statuutgebruik

### **Reputatieschade**

Bij controles of gerechtelijke procedures kan je onderneming reputatierisico lopen.

## Hoe schijnzelfstandigheid vermijden?